BORCA DAYALI PARA SİSTEMİ (BDPS)-2 « Bursa Alternatif – Bölgenin ve Ekonominin Nabzı

BORCA DAYALI PARA SİSTEMİ (BDPS)-2

Bu haber 06 Haziran 2018 - 13:18 'de eklendi ve kez görüntülendi.

Kısmi Rezerv Teorisi nedir?
Bu tür teorilerin ya da ifadelerin tanımı çok farklılıklar içerilir. Örneğin Werner bu teorinin tanımını ve işlevini, meşhur ekonomist Samuelson’un (1948) kitabından alır. Samuelson’un tanımına göre; her müstakil banka, para yaratma kabiliyeti olmayan bir finansal aracı kurumdur. Ancak bankacılık sistemi birlikte bir bütün olarak, ‘para çarpanı’ ile para yaratma gücüne sahiptir. Nitekim bu sitede var olan makalesinde anlattığı deneyde, bir bankanın kendisine hiçbir yeni mevduat yatırılmadığı halde €200.000,00 kredi verdiğini göstermiştir. Yani bankalar finansal aracılar değil bizzat para yaratan kurumlardır. Bunu ispat etmiştir.
Ülkemizde bankaların para yaratması nasıl gerçekleşiyor?
Bankalar finansal aracı kurumlar değildir, kredi rutinleri ile para yaratmaktadırlar. Ülkemizdeki uygulamaları gösterirken, Kısmi Rezerv Sisteminde yapılan işlevleri kullanmamızda bir sakınca yoktur.
Bizim, bankaların nasıl para yarattıkları ile ilgili tarifimiz mevcut hukuki düzenlemeleri de içerir. Ülkemizde halihazırda sadece merkez bankasının bastığı para resmen tedavül eder. Mevduat munzam karşılığı uygulaması ile bankalar topladıkları mevduatın belli bir yüzdesini merkez bankasına yatırmak zorundadır. Dahası, sahip olduğu varlıkların (ki buna mevduatlar da dahildir!) belli bir oranından daha fazla borç (kredi) veremez. Bütün bunları şu şekilde göstermek mümkündür.
Şimdi bu bildiğimiz şekle bakarsak, zorunlu karşılıklardan dolayı, kısmi rezerv sistemindeki işlemleri bankaların nasıl uyguladıklarını daha da detaylandıralım. Bankaların bu işlemleri hem düz (A) hem de ters (B) olarak uygulayabildiklerini görürüz. Biliyorsunuz banka, gelen paranın belli bir oranını ayırıp zorunlu karşılık olarak merkez bankasına veriyor. Kalanını da kredi olarak talep edene (tabi bankanın uygun göreceği şartlar yerine geldiğinde) veriyor.
Örneğin (A: düz şekli ile), 100 lira geldi. Zorunlu karşılık %10 ise, 10 lirayı merkez bankasına yatırdı, kalan 90’ı kredi olarak verdi. Bu, mevzuatın elverdiği şekilde böyle devam etti. Bu şekilde para piyasasında belli bir para çoğalması oluştu. Bu durumda geometrik olarak azalan şekilde bir para çoğalması oluşur. Buna para çarpanı da denir.
Şekilde B örneğinde olduğu gibi bankalar mekanizmayı tersten de işletebilmektedirler. Yani, A örneğinde yapılanın matematik olarak tersi uygulanır. Diyelim ki banka, kendisine gelen 100 liranın tamamını ‘zorunlu karşılık’ olarak Merkez Bankasına yatırır. (Tabi, farklı oranlarda da yapabilir!) Böylelikle, bana 1000 lira yatırıldı demiş olur! Pekiyi 1000 lira nerede diye sorarsanız, o da size teminatlı kredi kontratını gösterir. O kontratta, düzenli olarak ayda kaç para ve faiz geleceğini gösteren bir müşteri ödeme planı vardır. O da bankanın varlığına yazılır.
Tabi bankalar her iki şekille de çalışınca, ‘para çarpanı’ diye bir şey ortada kalmamış demektir! Bu iki (A ve B) örnekle anlatılınca, bankaların her halükarda havadan para yarattıkları görülür.
Aslında bunun için kendilerine bir para yatırılmasına da gerek yoktur ama ülkemizdeki mevzuat bu karşılıkları ister. Aynı zamanda, ülkemizdeki mevzuat, bir bankanın ne kadar para yaratacağını varlıkları ile orantılı olarak sınırlamaya çalışmaktadır. Yani bu işlemler sonsuza kadar sınırsız gider de diyemeyiz. Mevzuat her zaman, para/kredi akışlarını kontrol etmeye çalışır. Bu konuda ne kadar başarılı oldukları ise hala tartışmalıdır.
BDPS ifadesi nasıl oluştu?
Bu ifade anonim bir ifade değildir. ‘Borca Dayalı Para Sistemi’ ifadesini ilk defa Vadi Yayınlarından 1997 yılında çıkan ‘Refah Toplumu’ isimli kitabımda kullandım. (Refah Toplumu, Sayfa 67) Bu ifade o zamana kadar ne ülkemizde ne de yurt dışında herhangi bir çalışmada kullanılmamıştır. Bu ifade bana ait bir ifadedir. Daha sonraki makalelerimde de konuyu işleyip geliştirdim. Makalelerimi topladığım Keşif Yayınlarından 2001 yılında çıkan kitabımın adını da Borca Dayalı Para Sistemi koydum. Yine 2009 yılında Keşif Yayınlarından çıkan ‘Sonun Başlangıcı’ adlı kitabımın da ilk bölümü Borca Dayalı Para Sistemi’dir. Bunun dışında da birçok makale, yazı ve konferanslarımda konuyu işledim.
Elbette bu konular daha da geliştirilecek ve birçok kişi çalışmalara katılacaktır. Farklı tanımlamalar ve gösterimler olacaktır. BDPS çalışmalarımı beğenen de olacaktır beğenmeyip eleştiren de. Bunlar gayet makuldür. Makul olmayan şey, çalışmaların başkaları tarafından sahiplenmek ya da başkalarına sahiplendirmek için yapılacak işlerdir. Bir nevi rol kapma işleridir. Böyle işlerin, hukuki süreç doğuracağı aşikârdır.
Bu çalışmalarda
esinlendiğiniz başka
çalışmalar ve
araştırmacılar
oldu mu?
Elbette oldu. En büyük esin ve motivasyon kaynağım, Kur’an-ı Kerim’dir.
Bakara Suresi 278. ve 279. Ayetlerde Cenab-ı Allah şöyle buyurur:
‘Ey iman edenler! Allah’tan korkun. Eğer gerçekten inanıyorsanız mevcut faiz alacaklarınızı terk edin.( 278)’ ve
‘Eğer böyle yapmazsanız, Allah ve Rasûlüyle savaşa girdiğinizi bilin. Eğer tövbe edecek olursanız, ana paralarınız sizindir. Böylece siz ne başkalarına haksızlık etmiş olursunuz, ne de başkaları size haksızlık etmiş olur. (279)’
Ana hatlarıyla buradan anlıyoruz ki faizi terk etmek imanın bir parçasıdır. Faizle iştigal edenler de Allah ve Rasulü ile harp halindedir.
İşte bunlar müthiş ifadelerdir. Her Müslümanın bu ifadeler karşısında safını belirleyip mücadeleye hemen girmesi gerekir. Ben de öyle yaptım.

Mete Gündoğan
Mete Gündoğanmgundogan@bursaalternatif.com

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.

PİYASALARDA SON DURUM

  • DOLAR
    -
    -
    -
  • EURO
    -
    -
    -
  • ALTIN
    -
    -
    -
  • BIST 100
    -
    -
    -

EN ÇOK KAZANANLAR

    EN ÇOK KAYBEDENLER

      EN ÇOK İŞLEM GÖRENLER

        BUGÜN 1000TL NE OLDU?

        • -

          BORSA

        • -

          DOLAR

        • -

          EURO

        • -

          ALTIN